SGK Rehberi
İş Sağlığı Güvenliği

İş Arama İzninde Geçirilen Kazalar İş Kazası Sayılır Mı?

27 Temmuz 2015 Pazartesi 10:30
İş Arama İzninde Geçirilen Kazalar İş Kazası Sayılır Mı?

Bir işverene hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıların geçirdiği bir ka­za olayının iş kazası sayılıp sayılmayacağının belirlenmesine ilişkin olarak ya­sal dayanak olayın meydana geldiği tarihte 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanu­nun yürürlükte bulunması halinde 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 11/A maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun yü­rürlükte bulunması halinde ise 5510 sayılı Kanunun 13 üncü maddesidir.

Bilindiği üzere iş akdinin feshi durumunda işveren bildirim süresi içinde si­gortalıya iş arama izni vermek zorundadır. Kanundan doğan bir hak olan iş arama izni süresi içinde sigortalının iş talep ettiği bir işyerinde meydana ge­len bir kaza olayının 506 veya 5510 sayılı Kanun uygulaması açısından bir iş kazası sayılıp sayılmayacağı hususunda taraflar arasında ortaya çıkan uyuş­mazlıkların çözümü bakımından bu hususta açıklamalarda bulunulmaya çalışılacaktır.

İş arama izni 4857 sayılı İş Kanunun 27'inci maddesinde düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanununda belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce bu durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşul­lara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi belirli süreli iş sözleşmesidir. İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadı­ğı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır.

Taraflar arasındaki iş sözleşmesi; işi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bil­dirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra, işi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, işi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan iş­çi için bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra, işi üç yıldan fazla sürmüş olan işçi için bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır.

Bu bildirim süreleri asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. İşte bu bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iz­nini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş ara­ma izni, iş sözleşmesinin bildirim süresi tanınarak feshedilmesi halinde söz konusu olur. İş arama izni, belirsiz iş sözleşmesinin işçi veya işveren tarafın­dan feshedilmesine bakılmaksızın bildirim süresi içinde yeni bir iş bulması için işçiye Kanunca tanınmış olan bir haktır. Ancak belirsiz iş sözleşmesinin bildirim süresine uyulmaksızın derhal feshedilmesi halinde ya da bildirim sü­resine ilişkin ihbar tazminatının peşin olarak ödenmesi durumunda iş arama izninin kullandırılması durumu söz konusu olamayacaktır.

İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak iş arama iznini toplu kul­lanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlamak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. İşverenin yönetim hakkının do­ğal bir sonucu olarak iş arama izninin çalışma süresinin hangi saatleri arasın­da kullandırılacağı işverenin takdir yetkisindedir. Ancak işverenin bu yetkisi­ni kötüye kullanmaması da gözden kaçırılmamalıdır.

İş arama izni kanundan doğan bir hak olmakla beraber işveren iş arama izni­ni vermez veya eksik olarak kullandırırsa o süreyi ilişkin ücretini işçiye öde­mek zorundadır. Bununla birlikte işveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalış­tırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilave olarak çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek durumunda­dır.

Bilindiği gibi bir olayın iş kazası sayılması için temel unsurlar; kaza geçiren kişinin 506 ve 5510 sayılı Kanunlara göre sigortalı sayılması, bu sigortalının bir kazaya uğraması ve meydana gelen kazanın 506 veya 5510 sayılı Kanun­larda iş kazası sayılan hal ve durumlardan birinde meydana gelmesidir. Bu te­mel unsurlara bakıldığında sigortalının, onu çalıştıran işverenin denetimi ve otoritesi altında bulunduğu zamanlardaki geçirebileceği kaza olaylarının iş ka­zası olarak kabul edildiğini görürüz. Oysaki iş arama izni, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde sigortalıya yeni bir iş bulması için kanunen tanınmış bir hak olup bu süre içerisinde sigortalı, işverenin otoritesi altında bulunmamaktadır. Bu nedenle sigortalının iş arama izni süresi içinde iş talep ettiği işyerinde ve­yahut da iş arama iznine ayrıldığı işyerinde geçirdiği kazaların 506 ve 5510 sayılı Kanun anlamında iş kazası olarak sayılmaması gerekmektedir.

Hakan BİLGE

SGK Rehberi
Bu haber 6,803 kez okundu.
26 Ağustos - 11:28
İş Yerinde Verilen Eğitimler Çalışma Süresinden Sayılır mı? Fazla Çalışma Ücreti Ödenir mi?
03 Haziran - 15:19
İş güvenliği seçim sonrasına bırakıldı